യാത്രാമധ്യേ

രചന : അബ്ദുൽ കലാം. ✍️

ആ പട്ടണത്തിൽ സൂര്യൻ അസ്തമിച്ചുതുടങ്ങിയാൽ ആളുകൾ തങ്ങളുടെ വീടുകളുടെ വാതിലുകൾ അടയ്ക്കുമായിരുന്നു. കാരണം, അവിടത്തെ സന്ധ്യകൾക്ക് ഒരു പ്രത്യേക സ്വഭാവമുണ്ടായിരുന്നു. പകൽ മറന്നുപോയ കാര്യങ്ങളെല്ലാം ഇരുട്ട് മനുഷ്യരെ ഓർമിപ്പിക്കും. മരിച്ചുപോയവരുടെ ശബ്ദങ്ങൾ കിണറുകളിൽനിന്ന് ഉയർന്നുവരും. ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ട വീടുകളുടെ ജനാലകളിൽ പഴയകാലത്തെ മനുഷ്യർ വന്നു നിൽക്കും. ആരും അത്ഭുതപ്പെടാറില്ല. ആ പട്ടണത്തിൽ ഓർമകൾക്ക് മരണത്തെക്കാൾ ദീർഘമായ ആയുസ്സുണ്ടായിരുന്നു.
അവരും യാത്ര തുടങ്ങിയിരുന്നത് അങ്ങനെയൊരു സന്ധ്യയിലായിരുന്നു.
അവളുടെ പേര് ആരും കൃത്യമായി ഓർത്തിരുന്നില്ല.
അവളെ സ്നേഹിച്ചിരുന്ന കാലത്ത് അയാൾ അവൾക്കുവേണ്ടി നൂറുകണക്കിന് പേരുകൾ കണ്ടുപിടിച്ചിരുന്നു. ചില ദിവസങ്ങളിൽ അവൾ പൂവായിരുന്നു. മറ്റു ചില ദിവസങ്ങളിൽ നിലാവും മഴയും കടലും. അയാളുടെ കത്തുകളിൽ അവൾക്കു നൽകിയ പേരുകൾ അത്രയധികമായിരുന്നതിനാൽ, ഒരിക്കൽ അവളുടെ യഥാർഥ പേര് എന്താണെന്ന് അയാൾക്കുതന്നെ സംശയം തോന്നി.

അവൾ അതിനെക്കുറിച്ച് ചിരിച്ചു.
‘എന്നെ ഇത്രയധികം പേരുകളിൽ വിളിക്കുന്നതുകൊണ്ട് നീ എന്നെ കൂടുതൽ സ്നേഹിക്കുന്നുണ്ടോ?’
‘നിന്നെ ഒരു പേരിൽ മാത്രം വിളിച്ചാൽ നീ അതിനുള്ളിൽ ഒതുങ്ങിപ്പോകുമോ എന്നെനിക്ക് പേടിയാണ്,’ അയാൾ പറഞ്ഞു.
അവൾ അയാളുടെ കൈയിൽ മുറുകെപ്പിടിച്ചു.
അന്നുമുതൽ അവർ ഒന്നിച്ചായിരുന്നു യാത്ര. എവിടേക്കാണ് പോകുന്നതെന്ന് അവർ പരസ്പരം ചോദിച്ചിരുന്നില്ല. ചില യാത്രകൾക്ക് ലക്ഷ്യസ്ഥാനമുണ്ടാകില്ലെന്നും ഒരുമിച്ചുള്ള നടത്തംതന്നെയാണ് ലക്ഷ്യമെന്നും അവർ വിശ്വസിച്ചു.
അസ്തമയം കാണുമ്പോഴെല്ലാം അവൾ അയാളുടെ കൈയിൽ മുറുകെപ്പിടിക്കുമായിരുന്നു. ഇരുട്ട് അവളെ ഭയപ്പെടുത്തിയിരുന്നില്ല. മറിച്ച്, ഇരുട്ടിൽ അയാളുടെ കൈ നഷ്ടപ്പെട്ടുപോകുമോ എന്നതായിരുന്നു അവളുടെ പേടി.
‘നീ എന്നെ ഒരിക്കലും കൈവിടില്ലല്ലോ?’ അവൾ ചോദിക്കും.
‘ഈ വഴികൾ ഭൂമിയിൽനിന്ന് മാഞ്ഞുപോയാലും ഞാൻ നിന്റെ കൈ വിടില്ല.’
അയാൾ അങ്ങനെ പറയുമ്പോഴെല്ലാം ദൂരെയെവിടെയോ ഒരു പഴയ ഘടികാരം പന്ത്രണ്ടു തവണ മുഴങ്ങും. വിചിത്രമെന്നു പറയട്ടെ, ആ പട്ടണത്തിൽ അന്ന് ഒരു ഘടികാരം പോലും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
വർഷങ്ങൾ കടന്നുപോയി.

അവരുടെ യാത്രയിൽ ആദ്യം നഷ്ടപ്പെട്ടത് വഴികളായിരുന്നു. പിന്നീട് മരങ്ങൾ. ഒടുവിൽ, അവർ ആദ്യമായി കണ്ടുമുട്ടിയ സ്ഥലം എവിടെയായിരുന്നുവെന്ന് ഇരുവർക്കും ഓർമയില്ലാതായി.
എന്നിട്ടും അയാൾ അവളുടെ കൈയിൽ പിടിച്ചുനടന്നു.
അവൾ അയാളോടൊപ്പം നടക്കുകയും ചെയ്തു.
പക്ഷേ, ഒരു ദിവസം അസ്തമയം വന്നപ്പോൾ അവൾ കൈ നീട്ടിയില്ല.
അയാൾ ആദ്യം അതു ശ്രദ്ധിച്ചില്ല. പതിവുപോലെ കൈ നീട്ടിയപ്പോൾ അവളുടെ വിരലുകൾ അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. അയാൾ വീണ്ടും കൈ നീട്ടി. അപ്പോഴും ഒന്നുമില്ല. താൻ നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന വഴിയിൽ പെട്ടെന്ന് ഒരു മനുഷ്യന്റെ നിഴൽ ഇല്ലാതായതുപോലെ അയാൾക്ക് തോന്നി.
‘നിന്റെ കൈ എവിടെയാണ്?’ അയാൾ ചോദിച്ചു.
‘എന്റെ കൈ ഇവിടെത്തന്നെയുണ്ട്,’ അവൾ പറഞ്ഞു.
‘പിന്നെ നീ എന്തുകൊണ്ടാണ് പിടിക്കാത്തത്?’
അവൾ മറുപടി പറഞ്ഞില്ല.

അന്ന് രാത്രി അവൾ അയാൾക്കുവേണ്ടി പ്രാർഥിച്ചുവെന്ന് അയാൾ അറിഞ്ഞില്ല. അവൾക്കുവേണ്ടി പണിത ചെറിയ പ്രാർഥനാമുറിയിൽ അയാളുടെ പേരില്ലാത്ത ഒരു വിളക്ക് കത്തിയിരുന്നു. അവൾ എല്ലാ ദിവസവും ആ വിളക്കിൽ എണ്ണയൊഴിച്ചു. അതിനരികിൽ വെളുത്ത പൂക്കൾ വെച്ചു. അയാളുടെ സന്തോഷത്തിനും സമാധാനത്തിനുംവേണ്ടി പ്രാർഥിച്ചു.
അവൾ അയാളെ ഉപേക്ഷിച്ചിരുന്നില്ല.
അയാളോടുള്ള സ്നേഹത്തിന്റെ പഴയ രൂപം മാത്രമാണ് അവൾക്കു നഷ്ടപ്പെട്ടിരുന്നത്.
എന്നാൽ ഇതൊന്നും അയാൾ അറിഞ്ഞില്ല.
അവൾ കൈവിട്ട ആ രാത്രിമുതൽ അയാൾ വാക്കുകളെ തിരയാൻ തുടങ്ങി. പകൽ മുഴുവൻ അവളോടൊപ്പം നടന്ന് രാത്രിയിൽ അയാൾ ഒറ്റയ്ക്കിരുന്ന് എഴുതും. അയാളുടെ മുറിയിൽ കടലാസുകൾ പെരുകി. അവയിൽ ചിലത് കാറ്റിൽ പറന്നുപോയി. ചിലത് മഴയിൽ കുതിർന്നു. മറ്റുചിലത് വായിച്ചുതീർക്കുന്നതിനു മുമ്പുതന്നെ മഞ്ഞനിറമായി.
അയാൾ ഉറങ്ങിയിരുന്നില്ല.

ഓരോ രാത്രിയും അവളെക്കുറിച്ച് എഴുതുമ്പോൾ, അയാളുടെ മുറിയുടെ ചുവരുകളിൽ അവളുടെ നിഴൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. അയാൾ എഴുതുന്നത് നിർത്തിയാൽ നിഴൽ അപ്രത്യക്ഷമാകും. വീണ്ടും എഴുതിത്തുടങ്ങുമ്പോൾ അതു മടങ്ങിവരും.
ഒടുവിൽ അയാൾ ഒരു നീണ്ട വിലാപഗീതം എഴുതി.
അത് പൂർത്തിയായ ദിവസം പട്ടണത്തിൽ മൂന്നു ദിവസം തുടർച്ചയായി മഴ പെയ്തു. വീടുകളുടെ മുറ്റങ്ങളിൽ വെള്ളം കയറി. പുഴകൾ വഴിതെറ്റി. തെരുവുകളിലൂടെ ഒഴുകിയ വെള്ളത്തിൽ പഴയ കത്തുകൾ പൊങ്ങിക്കിടന്നു.
അയാൾ ഒരിക്കൽ അവൾക്കു നൽകിയ പേരുകളെല്ലാം ആ വെള്ളത്തിൽ അലിയുന്നതായി ആളുകൾ കണ്ടു.
അയാൾ തന്റെ മുറിയുടെ ജനാലയിൽനിന്ന് പുറത്തേക്കു നോക്കി.
‘എന്റെ സ്നേഹം ഇത്രയധികം വെള്ളമായിരുന്നോ?’ അയാൾ സ്വയം ചോദിച്ചു.
അതിനുത്തരം പറയാൻ ആരുമുണ്ടായിരുന്നില്ല.
അതേസമയം, പട്ടണത്തിന്റെ മറ്റൊരു അറ്റത്ത് അവൾ അവരുടെ പഴയ കൂടിക്കാഴ്ചാസ്ഥലത്തേക്കു നടക്കുകയായിരുന്നു.

അവിടെയിപ്പോൾ ഒരു മരമില്ല. ഒരു ബെഞ്ചില്ല. അവർ ആദ്യമായി സംസാരിച്ച വഴിയുടെ അടയാളംപോലുമില്ല. എന്നിട്ടും എല്ലാ സന്ധ്യകളിലും അവൾ അവിടെ വന്നു നിൽക്കും.
അവൾക്ക് അയാളുടെ വിലാപഗീതത്തെക്കുറിച്ച് അറിയാമായിരുന്നു. പട്ടണത്തിലെ കാറ്റ് എല്ലാ വാർത്തകളും കൊണ്ടുനടന്നിരുന്നു. അയാളുടെ ഓരോ വാക്കും അവളുടെ ജനാലയ്ക്കരികിലൂടെ കടന്നുപോയിരുന്നു.
പക്ഷേ, അവൾ അയാളുടെ വാക്കുകളിലല്ല തന്റെ നഷ്ടത്തെ തിരഞ്ഞത്.
അവൾ തിരഞ്ഞത് അവർ ഒരുമിച്ചിരുന്നപ്പോൾ അനുഭവിച്ചിരുന്ന ആ വിചിത്രമായ നിശ്ശബ്ദതയെയായിരുന്നു. ഒന്നും പറയാതെ മണിക്കൂറുകളോളം അടുത്തിരുന്നിട്ടും ഒന്നും നഷ്ടപ്പെട്ടതായി തോന്നാതിരുന്ന ആ കാലത്തെ.
ഇപ്പോൾ അവൾ ഒറ്റയ്ക്കിരിക്കുമ്പോൾ ആ നിശ്ശബ്ദത അവളെ തേടിയെത്തിയില്ല.
അവിടെ കാറ്റ് മാത്രമായിരുന്നു.

ഒരു സന്ധ്യയിൽ അവൾ അയാളുടെ പഴയ കത്തുകളിലൊന്ന് തുറന്നു. അതിൽ അയാൾ എഴുതിയിരുന്നത് ഇങ്ങനെയായിരുന്നു:
‘നമ്മൾ ഒരിക്കൽ പരസ്പരം നഷ്ടപ്പെട്ടാൽ, ഈ ലോകത്ത് എവിടെയെങ്കിലും ഒരു സ്ഥലം നമ്മുടെ അഭാവംകൊണ്ട് നിറഞ്ഞിരിക്കും.’
അവൾ കത്ത് മടക്കിവെച്ചു.
‘അയാൾക്കറിയില്ല,’ അവൾ പതുക്കെ പറഞ്ഞു. ‘നമ്മൾ നഷ്ടപ്പെട്ടത് പരസ്പരം മാത്രമല്ല. നമ്മൾ ഒരുമിച്ചായിരുന്നപ്പോൾ ഉണ്ടായിരുന്ന നമ്മളെത്തന്നെയാണ്.’
അന്ന് രാത്രി പട്ടണത്തിലെ എല്ലാ ഘടികാരങ്ങളും ഒരേസമയം നിന്നുപോയി.
പിറ്റേന്ന് രാവിലെ ആളുകൾ കണ്ടത് വിചിത്രമായ ഒരു കാഴ്ചയായിരുന്നു. വർഷങ്ങളായി പൂട്ടിക്കിടന്ന ഒരു പഴയ വീട്ടിന്റെ ചുമരിൽ രണ്ടു നിഴലുകൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിരുന്നു. ഒന്നിന്റെ കൈ മറ്റൊന്നിന്റെ കൈയിൽ മുറുകെപ്പിടിച്ചിരുന്നു. അവ ചലിച്ചിരുന്നില്ല. അവയ്ക്കു പ്രായമാകുന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

പട്ടണത്തിലെ കുട്ടികൾ ആ നിഴലുകളെ കാണാൻ വരുമായിരുന്നു. മുതിർന്നവർ അതിനെക്കുറിച്ച് അധികമൊന്നും സംസാരിച്ചില്ല. ചിലർ പറഞ്ഞു, അത് ഒരിക്കലും വേർപിരിയാത്ത രണ്ടു മനുഷ്യരുടെ നിഴലുകളാണെന്ന്. മറ്റു ചിലർ പറഞ്ഞു, ഒരിക്കൽ വേർപിരിഞ്ഞുപോയവർക്ക് കാലം തിരികെ നൽകിയ അവസാന സമ്മാനമാണതെന്ന്.
എന്നാൽ ആ വീട്ടിന്റെ താക്കോൽ സൂക്ഷിച്ചിരുന്ന വൃദ്ധന് മറ്റൊരു കഥയുണ്ടായിരുന്നു.
‘അവർ വേർപിരിഞ്ഞവരല്ല,’ അയാൾ കുട്ടികളോടു പറഞ്ഞു. ‘അവർ ഇപ്പോഴും യാത്രയിലാണ്. ഭൂമിയിലെ വഴികൾ തീർന്നുപോയപ്പോൾ ഓർമകളിലൂടെ നടക്കാൻ തുടങ്ങിയതാണ്.’

വർഷങ്ങൾക്കുശേഷം ആ പട്ടണത്തിൽനിന്ന് ആളുകൾ അപ്രത്യക്ഷരാകാൻ തുടങ്ങി. ആദ്യം വീടുകൾ ശൂന്യമായി. പിന്നെ തെരുവുകൾ. ഒടുവിൽ, ഒരിക്കൽ ആ പട്ടണത്തെക്കുറിച്ച് കേട്ടിട്ടുള്ളവർപോലും അതിന്റെ പേര് മറന്നുപോയി.
പക്ഷേ, ആ പഴയ ചുമരിലെ രണ്ടു നിഴലുകൾ മാത്രം മാഞ്ഞുപോയില്ല.
അവ ഇന്നും അവിടെത്തന്നെയുണ്ട്.
ഒന്നിന്റെ കൈ മറ്റൊന്നിന്റെ കൈയിൽ മുറുകെപ്പിടിച്ചുകൊണ്ട്.
അസ്തമയത്തിനും രാത്രിക്കുമിടയിൽ.
യാത്രയുടെ തുടക്കത്തിനും അവസാനത്തിനുമിടയിൽ.