രചന : വലിയശാല രാജു ✍
ദശലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകൾക്ക് ചലനശേഷിയും സ്വാതന്ത്ര്യവും തിരികെ നൽകിയ ഒരു വിപ്ലവകരമായ കണ്ടുപിടുത്തമാണ് ‘ജയ്പൂർ കാൽ’ (Jaipur Foot) അല്ലെങ്കിൽ ‘ജയ്പൂർ പ്രോസ്തെസിസ്’ എന്നറിയപ്പെടുന്നത്. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള കുറഞ്ഞ വരുമാനമുള്ള വിഭാഗക്കാർക്ക് വേണ്ടി, ഇന്ത്യയിൽ രൂപകൽപ്പന ചെയ്ത് സൗജന്യമായി വിതരണം ചെയ്യുന്ന ഈ കൃത്രിമ കാൽ, മനുഷ്യത്വപരമായ സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ ഉത്തമ ഉദാഹരണമാണ്.
1968-ൽ ജയ്പൂരിലെ സവായ് മാൻ സിംഗ് മെഡിക്കൽ കോളേജിലെ ഓർത്തോപീഡിക് സർജനായ ഡോ. പി.കെ. സേഥിയാണ് ഈ കണ്ടുപിടുത്തത്തിന് പിന്നിലെ പ്രധാന വ്യക്തി. അക്കാലത്ത് ലഭ്യമായിരുന്ന വിദേശ നിർമ്മിത കൃത്രിമ കാലുകൾക്ക് ഭീമമായ വിലയായിരുന്നു. ഇത് കൂടാതെ, ആ കാലുകൾ ഇന്ത്യൻ ഗ്രാമീണ ജീവിതശൈലിക്ക് അതായത് ചെരിപ്പില്ലാതെ നടക്കുക, നിലത്തിരിക്കുക, കൃഷിപ്പണികളിൽ ഏർപ്പെടുക തുടങ്ങിയവക്ക് അനുയോജ്യമായിരുന്നില്ല.
ഈ വെല്ലുവിളികൾക്ക് മറുപടിയായി, ഡോ. സേഥിയും ഒരു പ്രാദേശിക കരകൗശല വിദഗ്ധനായ രാം ചന്ദ്ര ശർമ്മയും ചേർന്ന് ലളിതവും പ്രവർത്തനക്ഷമവുമായ ഒരു ബദൽ രൂപപ്പെടുത്തി. റബ്ബർ, വൾക്കനൈസ്ഡ് റബ്ബർ, തടി തുടങ്ങിയ പ്രാദേശികമായി ലഭ്യമായ, കുറഞ്ഞ ചെലവിലുള്ള വസ്തുക്കളാണ് ഇതിന്റെ നിർമ്മാണത്തിന് ഉപയോഗിച്ചത്.
ഭഗവാൻ മഹാവീർ വികലാംഗ് സഹായതാ സമിതി (BMVSS)
ജയ്പൂർ കാലിനെ ലോകമെമ്പാടും എത്തിച്ചതിൽ നിർണ്ണായക പങ്ക് വഹിച്ചത് 1975-ൽ സ്ഥാപിതമായ ഭഗവാൻ മഹാവീർ വികലാംഗ് സഹായതാ സമിതി (BMVSS) എന്ന ചാരിറ്റബിൾ സംഘടനയാണ്. ദേവേന്ദ്ര രാജ് മേത്തയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഈ സ്ഥാപനം, ജയ്പൂർ കാൽ ആവശ്യക്കാർക്ക് സൗജന്യമായി നിർമ്മിച്ചു നൽകുന്നു.
ഇന്ത്യയിലും വിദേശത്തുമായി ലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകൾക്ക് പുതിയ ജീവിതം നൽകിക്കൊണ്ട്, ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രോസ്തെറ്റിക് വിതരണ കേന്ദ്രമായി ബി.എം.വി.എസ്.എസ്. വളർന്നു.
ജയ്പൂർ കാലിന്റെ സവിശേഷതകൾ
ജയ്പൂർ കാലിനെ മറ്റ് കൃത്രിമ കാലുകളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാക്കുന്ന ഘടകങ്ങൾ ഒട്ടനവധി യാണ്.
നിർമ്മാണത്തിന് കുറഞ്ഞ ചിലവേ ആവശ്യമുള്ളൂ. വിതരണം മിക്കവാറും സൗജന്യമാണ്.
ഇന്ത്യൻ രീതിയിൽ നിലത്തിരിക്കാനും, കാൽ മടക്കി ചമ്രം പടിഞ്ഞിരിക്കാനും, മലമൂത്രവിസർജ്ജനത്തിനായി ഇന്ത്യൻ ടോയ്ലറ്റുകൾ ഉപയോഗിക്കാനും സാധിക്കുന്നു.
റബ്ബർ പോലുള്ള വസ്തുക്കൾ ഉപയോഗിക്കുന്നതിനാൽ, ചെളിയിലും വെള്ളക്കെട്ടിലും ഉപയോഗിക്കാൻ ഇത് അനുയോജ്യമാണ്.
സാധാരണയായി ഒരാൾക്ക് ഒരു ദിവസം കൊണ്ട് ഇത് ഘടിപ്പിച്ച് നടന്നു തുടങ്ങാൻ സാധിക്കും.
ജയ്പൂർ കാൽ ഒരു പ്രാദേശിക കണ്ടുപിടുത്തമായി ഒതുങ്ങിയില്ല. അഫ്ഗാനിസ്ഥാൻ, വിയറ്റ്നാം, കെനിയ, പാകിസ്ഥാൻ തുടങ്ങിയ 30-ലധികം രാജ്യങ്ങളിൽ ലാൻഡ് മൈൻ ഇരകൾക്കും യുദ്ധത്തിൽ പരിക്കേറ്റവർക്കും ഇത് സഹായമായി എത്തി. ഇതിന്റെ രൂപകൽപ്പനയ്ക്ക് ലഭിച്ച അന്താരാഷ്ട്ര അംഗീകാരമായിട്ടാണ് 1981-ൽ ഡോ. പി.കെ. സേഥിക്ക് മാഗ്സസെ അവാർഡ് ലഭിച്ചത്.
ഇന്ത്യ ലോകത്തിന് നൽകിയ സംഭാവന
സമീപ വർഷങ്ങളിൽ, ഇന്ത്യൻ ബഹിരാകാശ ഗവേഷണ സ്ഥാപനമായ ഇസ്രോ (ISRO), ജയ്പൂർ കാലിന്റെ ഭാരം കൂടുതൽ കുറയ്ക്കുന്നതിനും പ്രവർത്തനക്ഷമത മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനും വേണ്ടി സാങ്കേതിക സഹായം നൽകിയിട്ടുണ്ട്.
ചുരുക്കത്തിൽ, ജയ്പൂർ കാൽ ഒരു കാൽ മാത്രമല്ല; അത് ലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകൾക്ക് Dignity (ആത്മാഭിമാനം), Mobility (ചലനശേഷി), Stability (സ്ഥിരത) എന്നിവ നൽകുന്ന, ഇന്ത്യ ലോകത്തിന് നൽകിയ ഏറ്റവും വലിയ മാനുഷിക സമ്മാനങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്.
