ആമ്പൽക്കുളത്തിന്റെ ഓർമ്മകൾ…..

രചന : ബദറുദീൻ ✍️

ഒരു നാട്ടുമ്പുറത്തിന്റെ നനുത്ത കാറ്റിനും മഴയ്ക്കും മണ്ണിന്റെ മണത്തിനും ഒരു കഥ പറയാനുണ്ടെങ്കിൽ, അത് അപ്പുവിന്റെയും നന്ദിതയുടെയും കഥയായിരിക്കും.
ആമ്പൽക്കുളം. ഞങ്ങളുടെ ദേശത്തിന്റെ ഹൃദയം. കരിങ്കല്ലു പാകിയ പടവുകളും, വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങിക്കിടക്കുന്ന ആലിന്റെ വേരുകളും, കുളത്തിന്റെ നടുവിൽ തലയുയർത്തി നിൽക്കുന്ന ആമ്പൽപ്പൂക്കളും. മഴക്കാലമായാൽ ആ കുളം നിറഞ്ഞ്, കവിഞ്ഞൊഴുകി തോട്ടിലേക്ക് ചേരും. അപ്പോഴാണ് ഞങ്ങളുടെ ഉത്സവം.

“അപ്പൂ… വേഗം വാ… മീൻ പൊങ്ങിയിട്ടുണ്ട്!”
നന്ദിതയുടെ ശബ്ദം കേൾക്കുമ്പോഴേ അപ്പു ഓടും. അച്ഛൻ വാസുദേവന്റെ തോർത്തുമുണ്ടും എടുത്ത് രണ്ടുപേരും തോട്ടിലേക്ക്. അപ്പുറവും ഇപ്പുറവും നിന്ന് തോർത്ത് വലിച്ചാൽ, അതിനുള്ളിൽ പരൽമീനും മുയും പൊന്നിൻ നിറമുള്ള ചെറിയ ചെമ്പല്ലികളും. കിട്ടുന്നതിൽ ഏറ്റവും വലിയ ആമീനെ അപ്പു രഹസ്യമായി മുണ്ടിന്റെ തുമ്പിൽ കെട്ടും.
“ആരോടും പറയരുത് ട്ടോ…” നന്ദിതയുടെ കണ്ണിൽ കുസൃതി.
പിന്നെ ആരുമറിയാതെ വീടിന്റെ പിറകിലെ വിറകുപുര. അമ്മ കാർത്യാനി മഴക്കാലത്തേക്ക് അടുക്കി വെച്ച വിറകിൽ നിന്ന് രണ്ടു കമ്പെടുക്കും. അച്ഛൻ സിഗരറ്റു വലിക്കാൻ കസേരയുടെ അടിയിൽ വെക്കുന്ന തീപ്പെട്ടി കള്ളത്തരം കാട്ടി എടുക്കും. ആമീനെ കല്ലിൽ വെച്ചുരച്ച്, മത്തന്റെ ഇലയിൽ പൊതിഞ്ഞ്, തീയിലിട്ട് ചുടും. ആ ചുട്ട മീനിന്റെ മണം… ഇന്നും മൂക്കിലുണ്ട്. പാടവരമ്പിലൂടെ വരുന്ന കാറ്റിനൊപ്പം, മഴ നനഞ്ഞ മണ്ണിന്റെ ഗന്ധത്തോടൊപ്പം, ഞങ്ങൾ പങ്കിട്ട ആദ്യത്തെ രഹസ്യം.

സ്‌കൂളിലേക്ക് പോകുന്നത് ഒരുമിച്ചായിരുന്നു. വരമ്പിലൂടെ, വയലിലൂടെ, തോട് ചാടിക്കടന്ന്. നന്ദിതയുടെ പാവാടയിൽ ചെളി തെറിച്ചാൽ അപ്പു തോർത്ത് നനച്ച് തുടച്ചുകൊടുക്കും. മഴ പെയ്താൽ ഒരേ കുടക്കീഴിൽ. നന്ദിതയുടെ ഉച്ചഭക്ഷണപ്പൊതിയിലെ മീൻകറിയുടെ കഷ്ണം അപ്പുവിനുള്ളതായിരുന്നു. അപ്പുവിന്റെ ചോറിലെ അച്ചാറ് നന്ദിതയ്ക്കും.
പക്ഷേ കാലം ചിലരോട് കണക്കു ചോദിക്കും. പഠിപ്പിന്റെ കാര്യത്തിൽ അപ്പു എപ്പോഴും പിറകിലായിരുന്നു. നന്ദിത ഒന്നാമതെത്തുമ്പോൾ, അപ്പു പാസ്മാർക്കിന് വേണ്ടി വിയർത്തു. പ്ലസ്ടു കഴിഞ്ഞപ്പോൾ പഠനം നിർത്തി.
“എനിക്ക് വയ്യ അമ്മേ… പുസ്തകം തുറന്നാൽ തല കറങ്ങുന്നു.”
വാസുദേവൻ ഒന്നും പറഞ്ഞില്ല. പിറ്റേന്ന് മുതൽ അപ്പു അച്ഛന്റെ കൂടെ പണിക്കിറങ്ങി. ആശാരിപ്പണി, കൽപ്പണി, തെങ്ങുകയറ്റം – എല്ലാം പഠിച്ചു. പക്ഷേ സന്ധ്യയാവുമ്പോൾ ആമ്പൽക്കുളത്തിന്റെ പടവിൽ വന്നിരിക്കും. സ്‌കൂൾ വിട്ട് വരുന്ന നന്ദിതയെ ദൂരെ നിന്ന് നോക്കിക്കാണും.

നന്ദിത ഡിഗ്രി കഴിഞ്ഞു, B.Ed എടുത്തു, അവർ പഠിച്ച സ്‌കൂളിൽ തന്നെ ടീച്ചറായി കയറി. അപ്പോഴേക്കും രണ്ടുപേരുടെയും ഉള്ളിൽ എന്തോ മൊട്ടിട്ടിരുന്നു. പറയാതെ പറഞ്ഞ പ്രണയം. കണ്ണിൽ നോക്കുമ്പോഴുള്ള ഒരു തരിപ്പ്. ആമ്പൽക്കുളത്തിൽ വെച്ച്, ഒരിക്കൽ നന്ദിതയുടെ കൈ അപ്പുവിന്റെ കൈയിൽ മുട്ടി. രണ്ടുപേരും പെട്ടെന്ന് കൈ വലിച്ചില്ല.
പക്ഷേ ജാതകവും ജോലിയും സമ്പത്തും നോക്കുന്ന ലോകത്ത് പ്രണയത്തിന് എന്ത് വില?
നന്ദിതയുടെ അച്ഛൻ അച്യുതാനന്ദനും അമ്മ ശാന്തയും ഏട്ടൻ അനന്തനും കൂടി വിവാഹാലോചന തുടങ്ങി. നന്ദിത ധൈര്യം സംഭരിച്ച് വീട്ടിൽ പറഞ്ഞു: “എനിക്ക് അപ്പുവിനെ ഇഷ്ടമാണ്.”
അതോടെ വീട് യുദ്ധക്കളമായി. “ആ ആശാരി വാസുവിന്റെ മോനോ? പത്താംക്ലാസ് പോലും ഇല്ലാത്തവൻ?” അനന്തന്റെ ശബ്ദം ഇടിവെട്ടി.

ഒരു മാസത്തിനകം നന്ദിതയുടെ കല്യാണം ഉറപ്പിച്ചു. ചെറുക്കൻ പട്ടാളക്കാരൻ. നല്ല ശമ്പളം, നല്ല ജാതി. നന്ദിത കരഞ്ഞു, പട്ടിണി കിടന്നു, നോക്കി. ആരും കേട്ടില്ല. കല്യാണത്തിന്റെ തലേന്ന് രാത്രി അവൾ ആമ്പൽക്കുളത്തിൽ വന്നു. അപ്പു അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു – അവൻ എപ്പോഴും അവിടെ ഉണ്ടാവുമെന്ന് അവൾക്കറിയാമായിരുന്നു.
ഒന്നും മിണ്ടിയില്ല. രണ്ടുപേരും. ആമ്പൽപ്പൂവിന്റെ ഇതളുകൾ പോലെ നിശബ്ദമായി കണ്ണീർ വീണു. പോവുമ്പോൾ നന്ദിത അപ്പുവിന്റെ കയ്യിൽ ഒരു പുസ്തകം വെച്ചുകൊടുത്തു – അവളുടെ B.Ed-ന്റെ ‘കുമാരസംഭവം’.

പിറ്റേന്ന് നന്ദിത ബാംഗ്ലൂരിലേക്ക് പോയി. പിന്നെ ട്രാൻസ്ഫർ വാങ്ങി ഭർത്താവിന്റെ നാട്ടിലേക്ക്. അപ്പു അന്വേഷിച്ചു, അലഞ്ഞു. ഒരു കത്തില്ല, ഒരു വാക്കില്ല. 23 വർഷം.
23 വർഷം കൊണ്ട് അച്ഛൻ വാസുദേവനും അമ്മ കാർത്യാനിയും പോയി. പെങ്ങൾ സുനിത കെട്ടിച്ച് വിട്ടു. അവൾ മാസത്തിലൊരിക്കൽ വന്നുപോകും. അപ്പു തനിച്ചായി. കല്യാണം കഴിച്ചില്ല. സന്ധ്യയാവുമ്പോൾ അമ്പലത്തിനടുത്തുള്ള ‘പ്രബോധിനി’ വായനശാലയിൽ പോകും. പുസ്തകങ്ങൾ വായിക്കും. നാട്ടിലെ ഉത്സവത്തിനും, പുസ്തകചർച്ചയ്ക്കും, സ്കൂളിലെ വാർഷികത്തിനും മുന്നിൽ നിൽക്കും. നാട്ടുകാർ പറയും: “അപ്പു സാറ് ഇല്ലെങ്കിൽ ഒരു പരിപാടിയും ഇവിടെ നടക്കൂല.”
അങ്ങനെയിരിക്കെ ഒരു ദിവസം.
വായനശാലയിൽ മാസിക മറിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ പിന്നിൽ നിന്ന് ഒരു ശബ്ദം.
“അനന്തു… അപ്പു ഇപ്പോഴും ഇവിടെയുണ്ടോ?”
അപ്പു തിരിഞ്ഞുനോക്കി. 23 വർഷം. മുടിയിൽ നര കയറി. കണ്ണിനു ചുറ്റും ചുളിവുകൾ. പക്ഷേ ആ കണ്ണുകൾ… ആ നോട്ടം…
നന്ദിത.

അവൾ വന്നത് അമ്പലത്തിൽ തൊഴുതിട്ട് പോകാനാണ്. മകൾക്ക് കല്യാണം ആലോചിക്കുന്നു, അച്ഛനും അമ്മയും മരിച്ചിട്ട് വർഷങ്ങളായി, ഭർത്താവ് റിട്ടയർ ചെയ്തു. ഒന്ന് നാട് കാണാൻ വന്നതാണ്.
രണ്ടുപേരും ഒന്നും മിണ്ടിയില്ല. വായനശാലയിലെ പഴയ ബെഞ്ചിൽ ഇരുന്നു. പുറത്ത് ആമ്പൽക്കുളത്തിൽ നിന്ന് കാറ്റ് വന്നു. അതേ മഴയുടെ മണം.
“സുഖമാണോ അപ്പൂ?” അവളുടെ ശബ്ദം ഇടറി.
അപ്പു ചിരിച്ചു. ആ ചിരിയിൽ 23 വർഷത്തെ വേദനയുണ്ടായിരുന്നു. അവൻ ബാഗിൽ നിന്ന് ഒരു പൊതി എടുത്തു. പ്ലാസ്റ്റിക് കവറിൽ ഭദ്രമായി പൊതിഞ്ഞ, മഞ്ഞനിറമായ ഒരു പുസ്തകം – ‘കുമാരസംഭവം’.

“ഇത്… ഇതുവരെ സൂക്ഷിച്ചുവെച്ചിരിക്കുവാണോ?” നന്ദിതയുടെ കണ്ണ് നിറഞ്ഞു.
“നീ തന്നതല്ലേ… കളയാൻ തോന്നിയില്ല.” അപ്പുവിന്റെ ശബ്ദം പതിഞ്ഞതായിരുന്നു. “ഞാൻ പഠിക്കാത്തവനാ നന്ദിതേ… പക്ഷേ നീ തന്ന ഈ പുസ്തകം വായിക്കാൻ വേണ്ടി ഞാൻ അക്ഷരം പഠിച്ചു. ദിവസവും ഒരോ പേജ്. 23 വർഷം കൊണ്ട് മുഴുവൻ കാണാതെ പഠിച്ചു.”
നന്ദിതയുടെ കയ്യിൽ നിന്ന് പുസ്തകം താഴെ വീണു. അവൾ മുഖം പൊത്തിക്കരഞ്ഞു. വായനശാലയിലെ കുട്ടികൾ എത്തിനോക്കി.
അപ്പു പതിയെ പറഞ്ഞു: “കരയണ്ട നന്ദിതേ… നീ വന്നല്ലോ. അതുമതി. ഈ ആമ്പൽക്കുളം സാക്ഷി. നമ്മൾ ഒരുമിച്ച് ജീവിച്ചില്ലെങ്കിലും, ഞാൻ നിനക്ക് വേണ്ടി ജീവിച്ചു. നീ ടീച്ചറായപ്പോൾ അഭിമാനിച്ചു. നീ പോയപ്പോൾ എല്ലാ ദിവസവും നിനക്ക് വേണ്ടി പ്രാർത്ഥിച്ചു. ഇനി നിന്റെ മകൾക്കും കല്യാണം ആവട്ടെ… സന്തോഷമായി ഇരിക്ക്.”
നന്ദിത തലയുയർത്തി. “അപ്പൂ… എനിക്ക്… എനിക്ക് വയ്യ…”

“അറിയാം.” അപ്പു അവളുടെ തലയിൽ പതിയെ തലോടി. കുട്ടിക്കാലത്ത് മഴ നനഞ്ഞപ്പോൾ തുവർത്തിക്കൊടുക്കുന്ന പോലെ. “പക്ഷേ ചില ഇഷ്ടങ്ങൾ അങ്ങനെയാണ് നന്ദിതേ. കിട്ടാതെ പോകുമ്പോഴാണ് അതിന്റെ വില അറിയുന്നത്. നമ്മുടെ പ്രണയം തോറ്റില്ല. കാലമാണ് തോറ്റത്.”
പുറത്ത് ആമ്പൽക്കുളത്തിൽ ഒരു ആമ്പൽപ്പൂവ് വിടർന്നു. 23 വർഷം മുമ്പ് അവർ പിരിഞ്ഞ അതേ കുളത്തിൽ. അതേ കാറ്റ്. അതേ മഴയുടെ മണം.
നന്ദിത പോയി. പോവുമ്പോൾ തിരിഞ്ഞുനോക്കിയില്ല. നോക്കിയാൽ പിന്നെ പോകാൻ കഴിയില്ലെന്ന് അവൾക്കറിയാമായിരുന്നു.
അപ്പു വായനശാലയുടെ വാതിൽക്കൽ നിന്നു. ദൂരെ അവൾ മറയുന്നത് നോക്കി. എന്നിട്ട് പതിയെ ആമ്പൽക്കുളത്തിന്റെ പടവിലേക്ക് നടന്നു. പടവിൽ ഇരുന്ന്, കാല് വെള്ളത്തിൽ ഇട്ട്, ആകാശത്തേക്ക് നോക്കി.

ഒരു തുള്ളി മഴ. പിന്നെ പെരുമഴ.
ആ മഴയത്ത് അപ്പു ഒറ്റയ്ക്ക് ചിരിച്ചു. കരഞ്ഞു. 23 വർഷം കാത്തിരുന്ന ആ ചിരി, ആ കരച്ചിൽ – അതിൽ നഷ്ടപ്രണയത്തിന്റെ വേദനയുണ്ടായിരുന്നു. അതിലും വലുതായി, കാത്തിരുന്നതിന്റെ സംതൃപ്തിയും.
ആമ്പൽക്കുളം നിറഞ്ഞൊഴുകി. തോട്ടിലേക്ക്. തോട് പുഴയിലേക്ക്. പുഴ കടലിലേക്ക്.
പ്രണയവും അങ്ങനെ തന്നെ. ഒഴുകിക്കൊണ്ടേയിരിക്കും. ചിലപ്പോൾ ചേരില്ലായിരിക്കാം. പക്ഷേ അത് ഒഴുകിക്കൊണ്ടേയിരിക്കും… കാലത്തിനും മരണത്തിനും അപ്പുറത്തേക്ക്….